OSTEOPOROZ NEDİR?
Osteoporoz; kemik dokusunun azalması ve yapısının değişmesi sonucu daha kolay kırılabilir hale gelmesine yol açan bir hastalıktır. Osteoporozda kemik dokusu sert karakterini yitirmiş olup tıpkı bir süngeri andırır. Osteooporoz’un kelime anlamında; osteo kemik, poroz da “süngerleşme” dir.
OSTEOPOROZ NEDENLERİ
İç Salgı Bezleri Hastalıkları
Tiroid hormon fazlalığı
Çocuk diyabeti
Cushing hastalığı (Aydede yüzü)
Cinsiyet hormonları azlığı
Bazı İlaçlar
Kortizon
Sara ilaçları
Lityum, heparin
Bazı kanser ilaçları (Siklosporin, Mtx)
Alüminyumlu antasidler
Diyet Yetersizliği
Kalsiyum, D ve C vitamini eksikliği
Yağlı ishaller
Psikojenik iştahsızlık ve aşırı zayıflama
Mide-barsakların ameliyatla alınması
Diğer Nedenler
Uzun süre yatakta yatma
Böbrek yetmezliği
Akdeniz anemisi
Kalıtsal hastalıklar
Yanlış Yaşam Tarzı
Sigara içimi
Aşırı alkol alımı
Hareketsiz bir yaşam
OSTEOPOROZ NASIL MEYDANA GELİR?
Kemik dokusu vücudumuzun en ilginç yapılarından birisidir. Zira hergün bir miktar yıkılan bir miktar da yapılan böylece daima kendini yenileyen bir dokudur.
Çocuklarda ve gençlerde yapım daha fazla, orta yaşlarda kemik yapımı yıkıma eşittir. İlerleyen yaşlarda yıkım, yapımdan daha fazla olur ve buna bağlı olarak kemik kitlesi zamanla azalır. Osteoporozda bu ilahi denge bozulmuştur.
Ya yapımda eksiklik ya da yıkımda gerektiğinden fazlalık söz konusudur. Kadınlarda östrojen denilen hormon kemiklerin yıkımını önlemektedir. Adet kesimiyle (menopoz) bu hormon azaldığından kemik yıkımı artar. 35 yaşında kemik kütlesi yaşam süresince en yüksek düzeydedir. Bu yüzden bu yaştaki kemiğe “pik kemik kütlesi “ adı verilir. Kemik kütlesini bankaya yatırılmış paralara benzetecek olursak, 35 yaşından sonra bu miktarın üzerine çıkılması mümkün değildir.
Bir başka deyişle; 35 yaşında kemik bankasından emekli olunmasından önce kemik miktarımızı artıracak ne yaptıysak ileride o yanımıza kar kalacaktır. Çocuk ve genç yaşlarda yeterli kalsiyum alınmıyor, güneş ışınlarına yeteri kadar maruz kalınmıyorsa kemik kitlesi düşük olur ve menopoz sonrası da bu kemik kolaylıkla kaybedilir. İleriki yıllarımızda osteoporozla mücadelede güçlü olabilmek için erken yaşlarda kemik sağlığımızı korumak adına çaba göstermeliyiz
OSTEOPOROZ KİMLERDE GÖRÜLÜR?
Osteoporoz genellikle kadınların hastalığı olmakla beraber erkeklerde hatta çocuklarda bile görülebilir. Menopoz çağına girmiş, açık ten ve renkli gözlü, kısa boylu zayıf ve narin kadın tiplerinde daha sık osteoporoza rastlanır.
Kadınlarda daha sık rastlanmasının nedenleri arasında erkeklere oranla kemik kütlesinin ortalama % 25 oranda daha az olması söylenebilir. Ayrıca ilk adetin geç yaşlarda başlaması, bebeğin uzun süre emzirilmesi, 4’den fazla sayıda doğum yapılması veya tersine hiç doğum yapılmaması gibi nedenler de kadınları osteoporoza yaklaştıran sebepler arasında sayılabilir.
Çok sık rastlanılan bir hastalık mıdır ?
60 yaş üzeri kadınların %25’i, erkeklerin ise %10’unda ortaya çıkar. Her iki cinste görülmesine karşın kadınlarda erkeklere oranla 5 kat daha fazladır. Osteoporoz sıklığı günümüzde giderek artmaktadır.
Dünya nüfusunun yaşlanmasına paralel olarak tırmanan osteoporoz artık çağın hastalığı olma yolundadır. 20 yıl ve 50 yıl sonra için tahminlerde hastalığın daha da sık görüleceği ve osteoporoza bağlı kırıkların sayısının inanılmaz boyutlara ulaşacağı hesaplanmaktadır.
Osteoporoz, insan yaşamı boyunca çeşitli dönemlerde ve farklı özelliklerde karşımıza çıkmaktadır. Bunlar arasında sık rastlanılan tipleri şöyle sıralayabiliriz.
OSTEOPOROZ BELİRTİLERİ
Hastalığın erken bulguları olmadığından osteoporoz “ Sessiz Hırsız” olarak bilinir. Sırtta ağrı nadirdir.
Çok zaman görünen ilk belirti kırık olabilir. Kırık meydana gelmişse artık hastalık tedavisi
güç bir döneme girmiş demektir. Hastaların bazısında boyda 3-15cm kadar kısalma olur.
Kimi hastada ise sırtta kamburluk gelişebilir.
OSTEOPOROZ ÇEŞİTLERİ
a)MENOPOZ SONRASI OSTEOPOROZ ( Tip 1 )
En sık rastlanılan türdür. Adetten kesilmiş ve menopoza girmiş kadınların 65 yaşına kadar olan yaşamlarında görülür. Bu hastalarda genelde omurga kırıkları olur.
b)YAŞLILIK OSTEOPOROZU ( Tip 2 )
65 yaşından sonra hem kadın hem erkekte görülen bir osteoporoz çeşididir . Genellikle bu hastalarda görülen kırık tipi kalça kırıklarıdır.
c) İKİNCİL OSTEOPOROZ
Her 2 cinste ve yaşta görülebilen bir başka nedenin başlattığı osteoporoz türüdür. Geçirilmiş bir hastalık, kullanılan ilaç veya bazı ameliyatlar sonucu ortaya çıkar. Bir başka deyişle osteoporoz risk faktörlerine sahip olan kişiler genellikle bir ikincil osteoporoz adayıdırlar.