Bel Ağrısı modern toplumların her geçen gün büyüyen önemli sorunlarından biridir. Bel ağrısı insanların var oluşundan itibaren başlar. Geçmiş yıllara ait yazıtlar ve kalıntılar eski insanların omurgalarında nispeten daha erken yaşlarda dejeneratif değişimler olduğunu bunun da bel ağrılarına yol açabileceğini ortaya koymaktadır.
Binlerce yıldır bu ağrının nedeninin bulunması ve tedavisi hekimlerin en büyük uğraşısı olmuştur. Bel ağrısı ve buna ait çözüm önerileri de buna paralel olarak yıllar içerisinde sınama yanılma yoluyla gelişmeye devam etmiştir. Gelecekte bel ağrılarının yok edilmesine ait çeşitli buluşların ortaya çıkacağı muhakkaktır.
Bel ağrısı günümüzde ” Modern Çağın” hastalıkları olarak kabul edilmelidir.
Çünkü; artık işimiz gereği günümüzü neredeyse tamamen oturarak geçiriyoruz. Bunun sonucu bel ve çevresindeki adale ve bağlar giderek zayıflıyor. Bu da omurgadaki disklerin üzerine binen yükleri artırıyor.
Hayvanlarda bel kavsi insanlardan farklı olarak dışbükeydir. Ayağa kalkabilmek için belde biriçbükey konumda kavis (omurga eğimi) olmalıdır. İnsanlar yaşamlarında ayakta durmanın bedelini bel ağrısı çekerek öderler. Dışbükey kavis hayvanların ayakta durmasını engeller. Fakat aynı kavis (dışbükey olması) bel ağrısından da hayvanı korur.
Modern yaşam ve çevre koşullarında yaşamak zorunda kalan insanoğlu bedeni mutlaka önümüzdeki yüzyıllarda evrimsel bir başkalaşım geçirecektir. Zira günümüzde bir işçi tezgahın önünde, sekreter veya bankacı bilgisayarın başında tüm gününü geçirmektedir. Belki de insanlar ileride yerçekimi olmayan uzayda veya su içerisinde yaşama zorunda kalacaklardır. Yine çevrede aşırı kirlenmeler oluşabilir. Bu durumda insanlar yaşamlarını özel kıyafetler içinde geçirmek zorunda kalabilirler. Sonuçta bu gibi muazzam değişimlerin olması insan bedeninde anatomik farklılıkları ortaya çıkarması kaçınılmaz olabilir.
Daha az hareket eden, stresli bir yaşam süren ve mesleki nedenlerle beline binen yükleri fazla olan, modern dünyanın insanı, bir de üzerine yanlış beslenme sonucu aldığı kilolar eklendiğinde bel ağrılarından kaçınması neredeyse olanaksızdır.
Bel Ağrısının Ekonomik Yükü ve İşgücü Kaybı
ABD’ de yaşayanların 1970-1981 yılları arasında bel ağrısı görülme oranı % 125 oranında artmıştır. Bundan dolayı sakatlık oranı ise % 140 oranında artmıştır. Amerika’da bugün 5 milyon kişide bel ağrısı var.
Buna bağlı olarak iş gücü kaybı, tanı, tedavi, tazminat gibi harcamalar 20 milyon $ civarında tutmaktadır. Bel ağrıları tekrarlayan doktor ziyaretlerinin en önde gelen nedenlerinden biridir. Bel cerrahisiyle birlikte hastaneye yatışların 5.sırasında en büyük sebeplerden birisidir.
Bel ağrıları kronikleştikçe hastaların yaşam kalitesini düşürür, fonksiyon kayıplarına yol açar. Bu durum doğal olarak ağrılı günlerde işe gidememe veya iş verimliliğinde büyük ölçüde azalmayla sonuçlanabilecektir.
Bel Ağrısı Riski Kimlerde Fazladır
1- Bel ağrısı, 35-50 yaş arasında ve erkeklerde 2 kat daha fazla ortaya çıkar. Erkeklerde 190, kadınlarda170 cm üstü boy, bel ağrısı için risk oluşturmaktadır. Ayrıca şişmanlık ve omurilik kanalının dar yapıda olması diğer risk nedenleridir.
2- Sigara içenlerde bel ağrısı sıklığı artmaktadır. Sigara kronik öksürüğe yol açarak omurlar arasında bulunan diskin içindeki basıncı yükseltir. Ayrıca, omurgadan geçen kan akımını azaltarak diskin yetersiz beslenmesine neden olur.
3- Ailesinde bel fıtığı olanların bel ağrısına yakalanması olasılığı daha yüksektir. Bel fıtığından dolayı ameliyat olan kişilerin çocuklarında benzer şekilde ameliyat olasılığı söz konusudur.
4- Bazı meslek grupları bel sorunlarına daha yatkındır. Masa başı işlerde çalışanlar, omurgası üzerine vibrasyonlu yükler bindiren mesleklerde bel ağrısı daha sıktır. Devamlı uzun yol giden otobüs ve kamyon şoförleri ve yanlış biçimde ağır kaldıran ağır sanayi ve inşaat işçileri diğer mesleklerden daha fazla bel hastalıklarına yakalanırlar.
Araştırmalar bir ağırlığı 25 kereden fazla kaldırınca bel ağrısı meydana gelme olasılığının arttığını göstermektedir. Ayrıca hastalarını doğru olmayan bir şekilde kaldıran ve çeken hastabakıcı ve hemşirelerde bel ağrısı oranı oldukça fazladır. Ev içinde dikkatsiz ağırlık kaldırma ve hareketler yapılması, sıcak odadan soğuk dış ortama ani geçişler ev kadınlarında bel sorunlarını tırmandırır.
5- Sportif zorlanmalar bel ağrısı oluşturabilir. Basketbol, beyzbol, golf, futbol gibi rakiple karşı karşıya kalma sporlarında bu çok belirgindir. Yine kayak, kürek çekme gibi sporlar da sıklıkla bel sorunlarına yol açabilir.
6- Tekrarlayan hamilelikler bel ağrısı olasılığını arttırırlar. Bu nedenle hamilelikte fazla kilo almaktan kaçınılmalıdır. Ayrıca bel ağrılarını engelleyici ve rahat bir gebelik geçirilmesine katkıda bulunan özel egzersizlerin ihmal edilmemesi gerekir.
Bel Ağrısı Nedenleri
Belde ağrı nedeni olarak 2 farklı grup dikkati çeker.
Bel ağrıları ya omurga kaynaklı ya da omurga dışı nedenlerle ortaya çıkar. Omurga nedenli olanlar %90 sıklıkta görülür. Omurga dışı olanlar azınlıktadır (% 10). Bel fıtığı omurga kaynaklı olan grubun içerisinde yer almaktadır. Bunun gibi omurga arasındaki disk sorunlarına bağlı olan “mekanik tipteki bel ağrıları” nispeten daha az oranda görülür.
Bu oran omurgasal sebepler içinde ancak % 20’yi bulmaktadır. En sık rastlanılan bel ağrısı nedenleri adale kaynaklı bel ağrılarıdır. Bunu diğerleri izler. Şimdi bel ağrısına yol açan her türlü nedeni ayrıntılarıyla inceleyeceğiz.
Omurgasal Nedenler
Bel ağrısı çeken kişilerin büyük kısmında ağrının nedeni bizzat omurganın kendisidir. Bunlar; omurları tutan romatizmalar, brusella, tüberküloz veya tümörler olabilir.
Bel fıtığı, bel kayması, omurga kanalı darlığı gibi nedenler omurga kaynaklı bel ağrılarında en çok bilinen örneklerdendir. Bunlarda ağrı nedeni; omurlar arasındaki disklerin sinir köklerine baskı yapmasıdır. Bir başka ağrı nedeni, bel omurgası çevresindeki adalelerden kaynaklanan ağrılardır.
Omurgada doğumsal anormallikler ve bacak kısalıkları daha nadir görülen bel ağrısı nedenleridir. Bel bölgesini içine alan düşme, çarpma tarzındaki her türlü travma ve duruş bozuklukları bel ağrılarına yol açabilir. Osteoporoz ( kemik erimesi) ve omurgadaki faset eklemlerindeki yıpranmalar belde ağrı yapabilecek diğer hastalıklar olarak not edilmelidir.
Omurga Dışı Nedenler
Bel ağrılarında omurga haricindeki nedenler ayırıcı tanı yapılırken mutlaka gözden geçirillmelidir. Omurga dışı nedenler içinde en sık rastlanılanlar kadın hastalıkları ve mide ülseridir. Bunu aort anevrizması, böbrek taşı, prostat iltihabı, safra kesesi taşı ve pankreatit gibi hastalıklar izler.
Burada iç organlardan kaynaklanan bazı hastalıklarda ağrı bel bölgesinde kendisini gösterir. Bu ağrılara tıp dilinde yansıyan ağrılar denilir.